Przegląd Zachodni

Historia

"Przegląd Zachodni" - czasopismo naukowe Instytutu Zachodniego ukazuje się nieprzerwanie od lipca 1945 r. Do końca 1948 r. jako miesięcznik, następnie do 1990 r. jako dwumiesięcznik, a od stycznia 1991 r. czasopismo jest kwartalnikiem.

Przez lata zmieniała się szata graficzna pisma, nakład (od 2500 do 400 egzemplarzy). Stała pozostała struktura wewnętrzna z podstawowymi działami: artykuły, materiały, przeglądy i komentarze, źródła, polemiki i dyskusje, oceny i omówienia, kronika naukowa. W różnych okresach pojawiały się inne działy np. Współczesna Czechosłowacja, Kronika Niemiec współczesnych, Korespondencje (stanowiące szczególnie ciekawe źródło dla lat 1945-1959), a nawet poezje oraz raporty, wywiady czy bardzo obszerne relacje z ciekawych dyskusji, a od 2010 r. - Instytut Zachodni we wspomnieniach. Zakres tematyczny publikacji zawsze był odzwierciedleniem profilu naukowego Instytutu Zachodniego i priorytetów badawczych w poszczególnych okresach jego działalności. Już w 1946 r. "Przegląd Zachodni" sformułował swój profil, który pozostał aktualny przez dziesięciolecia. Obejmował tzw. problematykę zachodnią (Europa Zachodnia i Środkowa), zagadnienia niemieckie w aspekcie historycznym i aktualnym oraz całokształt problematyki polskich ziem zachodnich. Zamierzenia te były konsekwentnie realizowane, choć z różnym natężeniem.

Po przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w. oprócz tradycyjnego zainteresowania zagadnieniami historii i współczesności Niemiec, postrzeganych często przez pryzmat stosunków polsko-niemieckich, czy w kontekście integracji europejskiej, daje się wyraźnie zauważyć większe zainteresowanie tematyką europejską oraz regionami czy "małymi ojczyznami". Zaczęły też pojawiać się materiały dotyczące polskiej rzeczywistości powojennej, często weryfikujące obowiązujące przez lata poglądy. W ostatnich latach wyraźnie zauważalny jest renesans zainteresowania Ziemiami Zachodnimi i Północnymi, chociaż w nowej rzeczywistości przedmiotem dociekań badawczych są często przemilczane dotychczas kwestie np. niemieckie dziedzictwo, identyfikacja z "prywatną ojczyzną", kształtowanie nowej tożsamości czy powstawanie euroregionów.

Początek nowego tysiąclecia to przede wszystkim poszukiwanie odpowiedzi na pytania, które zrodził nowy układ sił w świecie, transformacja polityczna, gospodarcza oraz mentalna krajów i społeczeństw postkomunistycznych, zjednoczenie Niemiec, pogłębianie i poszerzanie procesu integracji europejskiej czy wyzwania globalne. Tematyka ostatniego dwudziestolecia jest różnorodna, zgodnie z przyjęta formułą: Polska - Niemcy - Europa oraz dzięki możliwości swobodnej i rzetelnej analizy procesów, zjawisk i zależności oraz pojawiających się nowych trendów światowych.

W przeszłości numery "Przeglądu Zachodniego" były wielotematyczne, choć przygotowywano też numery monotematyczne, np. o Śląsku, Wielkopolsce, Poznaniu, Pomorzu czy poświęcone w całości np. Polonii bądź roli RFN w świecie. Od 1991 r. wyraźna stała się tendencja do profilowania poszczególnych numerów, co znajduje wyraz w haśle umieszczonym na okładce (patrz wykaz numerów profilowanych).

W połowie lat 90. i na początku XXI w. ukazały się trzy numery wyróżniające się zarówno zawartością, jak i okładką. Z okazji pięćdziesięciolecia Instytutu Zachodniego przygotowano nr 3/1994, w którym przedstawiono problemy i ludzi Instytutu w całym półwieczu, perspektywy rozwoju i plany badawcze na przyszłość oraz wybrane unikatowe źródła do dziejów Instytutu Zachodniego. Numer 2/1995 był antologią tekstów opublikowanych w "Przeglądzie Zachodnim" w latach 1945-1990. Z okazji sześćdziesięciolecia ukazał się nr 2/2004 zatytułowany "Między nauką a polityką".

Redakcje "Przeglądu Zachodniego" przygotowywały też wydawnictwa specjalne, które ukazały się w serii Biblioteka Przeglądu Zachodniego. Ostatnie opracowania tej serii z cyklu Z dziejów Instytutu Zachodniego to: Zbigniew Mazur, Antenaci. O politycznym rodowodzie Instytutu Zachodniego, 482 ss., Poznań 2002; Halina Kiryłowa Sosnowska, Goścince i rozstajne drogi, 255 ss., Poznań 2002; red. Zbigniew Mazur, Aleksandra Pietrowicz, "Ojczyzna" 1939-1945. Dokumenty, wspomnienia, publicystyka, 691 ss., Poznań 2004; red. Zbigniew Mazur, Aleksandra Pietrowicz, Maria Rutowska, Raporty z ziem wcielonych do III Rzeszy (1942-1944), 612 ss., Poznań 2004; red. Andrzej Choniawko, Zbigniew Mazur, Instytut Zachodni w dokumentach, 471 ss., Poznań 2006.

Instytut Zachodni w Poznaniu

ul. Mostowa 27 A
61-854 Poznań
NIP: 783-17-38-640