Redakcja wydawanego przez Instytut Zachodni kwartalnika „Przegląd Zachodni” zaprasza do składania artykułów, materiałów, przeglądów i komentarzy oraz recenzji przeznaczonych do publikacji w 2026 r.

Redakcja wydawanego przez Instytut Zachodni kwartalnika „Przegląd Zachodni” zaprasza do składania artykułów, materiałów, przeglądów i komentarzy oraz recenzji przeznaczonych do publikacji w 2026 r., a także prosi o przekazywanie sugestii i propozycji dotyczących problematyki kolejnych edycji oraz informacji o planowanych tekstach.

„Przegląd Zachodni” nr 1/2026

Dyplomacja – między profesjonalizmem a spektaklem celebrytów

Jeszcze do niedawna dyplomacja postrzegana była jako swoista gra toczona w zaciszu gabinetów czy podczas wielostronnych konferencji przywódców państw, w czasie których kluczowe znaczenie miały dyskrecja, doświadczenie i profesjonalizm. Współcześnie procesy dyplomatyczne coraz częściej odbywają się w świetle jupiterów, na oczach opinii publicznej i mediów, co sprzyja uproszczeniom oraz podporządkowaniu działań logice spektaklu politycznego, którego aktorami są nowe partie i ruchy polityczne, ale również tzw. „disruptors”, czyli np. nowe technologie (w tym AI), media cyfrowe, organizacje pozarządowe, biznes i grupy lobbingowe, tzw. big tech i miliarderzy, a nawet organizacje terrorystyczne. W konsekwencji profesjonalizm i długofalowa refleksja ustępują miejsca presji chwili oraz potrzebom wizerunkowym. Co więcej, tradycyjne narzędzia i metody politycznych negocjacji okazują się coraz częściej niewystarczające wobec globalizacji, rosnącej roli podmiotów pozapaństwowych, błyskawicznego przepływu informacji czy eskalacji konfliktów.

Badanie przyczyn i przejawów kryzysu współczesnej polityki i dyplomacji pozwoli przybliżyć obraz swoistej „polityki zagranicznej 2.0”, stojącej wobec nowych wyzwań ładu międzynarodowego. Chcemy zastanowić się nad pytaniem o przyszłość sztuki prowadzenia negocjacji i relacji między państwami w celu osiągnięcia celów narodowych, utrzymania pokoju, rozwiązywania konfliktów oraz budowania współpracy w epoce polityki jako spektaklu, w którym coraz większe znaczenie mają emocje i wizerunek, a w coraz mniejszym stopniu liczy się dyskrecja i profesjonalizm.

Termin składania materiałów: koniec grudnia 2025 r.

„Przegląd Zachodni” nr 2/2026

Bezpieczeństwo - odporność - konkurencyjność. Niemcy i Unia Europejska wobec globalnej rywalizacji mocarstw

Światowa rywalizacja mocarstw oraz presja rosyjskiego zagrożenia i trwającej wojny dotykają zarówno Unię Europejską, jak i same Niemcy – od lat określane mianem motoru integracji europejskiej. Ambitne plany Zeitenwende z trudem urzeczywistniają się wśród geopolitycznych zawirowań oraz kreowanych przez wojnę potrzeb i dylematów, a polityczna ofensywa populizmu nie ułatwia komunikowania i wyjaśniania koniecznych zmian. Ekonomiczna konkurencyjność, odporność na systemowe, ale i intencjonalne zagrożenia oraz respektowanie demokratycznych zasad to łańcuch coraz silniejszych zależności, którym niełatwo sprostać pojedynczym państwom, jak i całej UE. Już nie tylko rywalizacja USA-Chiny, ale aspiracje globalnego Południa czy alternatywne strategie budowania potęgi (np. Indie) rewidują efektywność dotychczasowych schematów gospodarczych. Świat mówi „sprawdzam!” – jaka będzie odpowiedź UE oraz Niemiec?

Termin składania materiałów: koniec lutego 2026 r.

„Przegląd Zachodni” nr 3/2026

Współczesne badania Ziem Zachodnich i Północnych. Poszukiwanie tożsamości czy normalność?

Od początku istnienia Instytutu Zachodniego do kluczowych obszarów jego badań należały dzieje, społeczeństwo i przeobrażenia ziem przyłączonych do Polski po II wojnie światowej. 35 lat po upadku systemu, w którym Ziemie Odzyskane stanowiły istotny element legitymizacji władzy, pojawia się dylemat, czy nazywane tak tereny wciąż mogą stanowić odrębne zagadnienie badawcze? Trwająca dyskusja nad badaniami regionalnymi prowokuje pytania o samo pojęcie regionu. Czy istnieją podstawy i kryteria pozwalające nadal regiony określane mianem „odzyskanych” traktować inaczej niż resztę Polski? Czy współcześni naukowcy, uważający Ziemie Zachodnie i Północne za zagadnienie badawcze, podtrzymują ich specjalny status? A może właśnie tendencja do regionalizacji tych terenów jest próbą normalizacji prowadzonych tam badań? Kolejną okazją do stawiana tego typu pytań okazała się 80. rocznica przyłączenia do Polski, obchodzona w wymiarze głównie regionalnym i lokalnym w 2025 r.

Termin składania materiałów: koniec maja 2026 r.

„Przegląd Zachodni” nr 4/2026

Wartości – jak je rozumieć, jak realizować?

Zagadnienie wartości nurtuje socjologów, politologów, historyków i filozofów; jest to pojęcie bardzo istotne dla współczesnej kultury i cywilizacji. Wartości pomagają nam w porządkowaniu świata, są motorem i uzasadnieniem działań. Różni uczestnicy życia społecznego i politycznego powołują się na wartości polskie, europejskie, chrześcijańskie, zachodnie i inne. Bardzo często jednak źródłem nieporozumień są definicje tego, co oznacza dana wartość w konkretnej sytuacji, różnice między wartościami deklarowanymi a realizowanymi, instrumentalizacja wartości, a także konflikty między nimi. Problem ten jest widoczny w różnych skalach i obszarach, np. w dyskursach antyimigracyjnych, które powołując się na obronę polskich i chrześcijańskich wartości, bywają dalekie od staropolskiego „gość w dom...” czy chrześcijańskiej Caritas. Obecne doświadczenia Europy wymagają powrotu do pytań o wartości, sposoby ich hierarchizowania i rozumienia, poszukiwanie tego, co specyficzne dla Starego Kontynentu. Szczególne w tym miejsce dla doświadczeń polsko-niemieckiego sąsiedztwa naznaczonego wojną oraz niełatwą drogą do porozumienia i współpracy, które przekonuje także, jak długofalowe następstwa ciążą na uczestnikach obecnie toczących się wojen.

Warto wrócić do wydarzeń, które materializowały konkretne wartości (nierzadko wypierane czy kontestowane), a ich efekty dostrzegane były w dłuższej perspektywie, np. jak ma to miejsce wobec listu polskich biskupów do biskupów niemieckich z 1965 r. Sprawa wartości to także zagadnienie dziedzictwa materialnego i niematerialnego, dyskusje wokół konkretnych ruchów społecznych i postaci, a także różnych ich ocen.

Termin składania materiałów: koniec sierpnia 2026 r.