Zadania badawcze

Zadania badawcze Instytutu realizowane są w ramach zespołów tematycznych oraz projektów badawczych.

Zespoły:

• Niemcy: Państwo – Gospodarka – Bezpieczeństwo
  
  Zespół „Niemcy: Państwo – Gospodarka – Bezpieczeństwo” prowadzi działalność analityczną i badawczą w zakresie procesów politycznych, społecznych, gospodarczych oraz bezpieczeństwa zachodzących w Niemczech. Prace zespołu koncentrują się na kompleksowym monitorowaniu i interpretowaniu przemian wewnętrznych w RFN oraz ocenie ich znaczenia dla Polski i Unii Europejskiej.
  
  
• Niemcy – Europa – Świat
  
  Zespół „Niemcy – Europa – Świat” prowadzi działalność analityczną i badawczą w obszarze polityki zagranicznej Niemiec, procesów integracji europejskiej oraz przemian zachodzących w relacjach transatlantyckich i ładzie międzynarodowym. Prace zespołu koncentrują się na analizie działań Niemiec jako aktora europejskiego i globalnego.
  
  
• Historia - Polityka - Pamięć
  
  Zespół „Historia – polityka – pamięć” prowadzi działalność badawczą, analityczną i popularyzatorską w dwóch głównych obszarach tematycznych: II wojny światowej i okupacji niemieckiej oraz ziem przyłączonych do Polski po 1945 r. Ponadto sprawuje nadzór merytoryczny nad zbiorami specjalnymi IZ – „Archiwum II Wojny Światowej” oraz „Archiwum Ziem Zachodnich i Północnych”.  Zespół kontynuuje pracę nad tematami stanowiącymi podstawę funkcjonowania Instytutu Zachodniego od 1944 r. takie jak historia stosunków polsko-niemieckich i najnowsza historia Niemiec.

Projekty:

• Dialog polsko-niemiecki
  Projekt służy prowadzeniu badań w obszarze instytucjonalizacji współczesnych stosunków polsko-niemieckich. Monitorowany i analizowany jest stan, uwarunkowania i perspektywy rozwoju stosunków polsko-niemieckich.
  
  
• Populizm w Niemczech
  Projekt analizuje rozwój ugrupowań populistycznych i radykalnych w Niemczech, przede wszystkim AfD oraz BSW, oraz ich wpływ na niemiecką scenę polityczną, debatę publiczną i partie głównego nurtu. Uwzględnia także możliwe pośrednie konsekwencje tych procesów dla Polski, zwłaszcza w obszarze relacji polsko-niemieckich i polityki wobec Rosji. W ramach projektu prowadzony jest monitoring obecności AfD w polskiej przestrzeni informacyjnej.
  
  
• System partyjny i partie polityczne współczesnych Niemiec - wyzwania, perspektywy, implikacje
  Celem projektu jest analiza przemian zachodzących na niemieckiej scenie politycznej wraz z próbą wyjaśnienia przyczyn aktualnej dynamiki zmian i wyciągnięcia wniosków na przyszłość. Szczegółowej analizie poddawane są aktualne notowania sondażowe partii politycznych, wyniki wyborów federalnych i do parlamentów krajowych, przebieg poprzedzających je kampanii wyborczych oraz procesy formowania kolejnych rządów federalnych i rządów krajowych. Monitorowana będzie także kondycja najważniejszych partii politycznych RFN.
  
  
• Niemcy w turbulentnym środowisku międzynarodowym. Bezpieczeństwo oraz polityka stabilizacyjna, rozwojowa i humanitarna RFN
  Projekt koncentruje się na analizie działań Niemiec w obszarze bezpieczeństwa międzynarodowego oraz polityki stabilizacyjnej, rozwojowej i humanitarnej. Badania obejmują aktywność RFN na forum organizacji międzynarodowych, przede wszystkim ONZ, w odpowiedzi na współczesne wyzwania, takie jak konflikty zbrojne, migracje, zmiany klimatu czy kryzysy humanitarne. Szczególna uwaga poświęcona jest wpływowi działań Niemiec na bezpieczeństwo Europy i interesy Polski oraz aktywności RFN związanej z członkostwem w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w latach 2027–2028.
  
  
• Wysiedlenia ludności w latach 1939-1945 - między historią a pamięcią
  W projekcie prowadzone są badania nad tematyką przymusowych wysiedleń podczas okupacji niemieckiej w Polsce i ich społecznych oraz politycznych konsekwencji. Działania koncentrują się na kompleksowym opisie polityki wysiedleń i deportacji ludności, polityce upamiętnień tych wydarzeń oraz eksperckiej popularyzacji wiedzy w tym zakresie.
  
  
• Przywracanie sprawiedliwości po konflikcie - budowanie trwałego pokoju w oparciu o doświadczenia przeszłości
  Projekt dotyczy sposobów rozliczania zbrodni wojennych i naprawiania szkód powstałych w wyniku konfliktów zbrojnych oraz łamania prawa międzynarodowego. Badania obejmują m.in. kwestie odpowiedzialności państw, reparacji i odszkodowań dla ofiar wojen. Szczególna uwaga poświęcona jest agresji Rosji na Ukrainę oraz nowym międzynarodowym rozwiązaniom służącym rozliczaniu zbrodni i szkód wojennych. Ważnym elementem projektu jest także współpraca z Federalnym Ministerstwem Sprawiedliwości RFN w ramach przedsięwzięcia „Rosenburg – Federalne Ministerstwo Sprawiedliwości Niemiec w cieniu narodowosocjalistycznej przeszłości