Od Elona Muska do „Afroamerykanów Europy”. Alternatywa dla Niemiec (AfD) w polskiej przestrzeni informacyjnej

Raport Instytutu Zachodniego nr 1/2026

Od Elona Muska do „Afroamerykanów Europy”. Alternatywa dla Niemiec (AfD) w polskiej przestrzeni informacyjnej

Autorka: Patrycja Tepper

W 2025 r. temat Alternatywy dla Niemiec (AfD) budził bezprecedensowe zainteresowanie w Polsce. Odnotowano ponad 42 tys. polskojęzycznych publikacji dotyczących ugrupowania, których łączny potencjalny zasięg wyniósł 353,4 mln kontaktów. Aż 68% dyskusji toczyło się w mediach społecznościowych, z czego ponad połowa (54%) przypadła na platformę X. Zainteresowanie AfD wykraczało przy tym poza relacjonowanie wydarzeń politycznych w Niemczech i obejmowało również wypowiedzi polityków ugrupowania o Polsce oraz liczne kontrowersje związane z partią.

Raport Instytutu Zachodniego przedstawia pierwszą kompleksową analizę sposobu, w jaki temat AfD funkcjonował w polskiej przestrzeni informacyjnej w 2025 r. Przedmiotem badania nie jest działalność samej partii, lecz mechanizmy obecności AfD w polskojęzycznych mediach internetowych i mediach społecznościowych. Analiza pokazuje, jakie tematy dominowały w dyskusji, które źródła nadawały im największą dynamikę oraz jak informacje o AfD były rozpowszechniane w różnych segmentach ekosystemu informacyjnego.

GŁÓWNE WNIOSKI RAPORTU

• W polskiej przestrzeni informacyjnej w 2025 r. tematy związane z AfD osiągnęły rekordową popularność, co wskazuje, że ugrupowanie stało się istotnym punktem odniesienia w krajowej debacie publicznej, wykraczającej poza kontekst niemieckiej polityki wewnętrznej. Zjawisku temu towarzyszy zwiększone ryzyko ekspozycji odbiorców na treści dezinformacyjne, które nasila się przede wszystkim w momentach wyborów, kryzysów i kontrowersyjnych wypowiedzi przedstawicieli AfD.
• Media społecznościowe stanowią główną przestrzeń dyskusji na temat AfD w Polsce, przy czym dominującą rolę odgrywa platforma X. Wysoki poziom zaangażowania użytkowników wskazuje, że temat budzi silne emocje i aktywnie angażuje odbiorców, a specyfika X sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się treści.
• Istotną rolę w dystrybucji treści na temat AfD odgrywają także pseudoportale informacyjne wykorzystujące automatyzację i narzędzia AI. Materiały są dobierane selektywnie w sposób sprzyjający angażowaniu określonych grup odbiorców, wpływając na ich percepcję dynamiki debaty publicznej. AfD pełni w tym ekosystemie funkcję wygodnego nośnika treści polaryzujących i sprawia, że skrajne narracje zaczynają być traktowane jako jedna z opcji.
• Analiza wykazała również ponadproporcjonalną obecność tematu AfD w źródłach powiązanych z rosyjskimi sieciami dezinformacyjnymi (m.in. w ramach sieci News-Pravda). W tym obiegu AfD funkcjonuje jako nośnik narracji zgodnych z przekazem propagandowym, w których reinterpretowane wydarzenia służą wzmacnianiu przekazów o konflikcie polsko-niemieckim, delegitymizowaniu pozycji Polski w strukturach zachodnich oraz przesuwaniu percepcji zagrożeń z Rosji na inne podmioty. 
• Wykorzystywanie wypowiedzi polityków AfD dotyczących Polski sprzyja utrwalaniu przekazu o strukturalnym konflikcie polsko-niemieckim. Treści te są następnie przechwytywane przez środowiska dezinformacyjne, które wzmacniają wybrane wątki, np. przedstawiają Polskę jako państwo destabilizujące region, a Niemcy jako kraj pogrążony w kryzysie i manipulowany przez elity, a tym samym jako partnera niegodnego zaufania.
• Nie można również wykluczyć, że wypowiedzi części polityków AfD są formułowane w sposób sprzyjający ich wykorzystaniu w rosyjskiej dezinformacji. W praktyce widoczna jest częsta zbieżność narracji. AfD wzmacnia przekazy zgodne z linią komunikacyjną Kremla, a jednocześnie korzysta z ich nagłaśniania. W tym sensie ugrupowanie można postrzegać jako aktora wpisującego się w rosyjski obieg informacyjny, także w Polsce.
• AfD należy postrzegać nie tylko przez pryzmat polityki wewnętrznej Niemiec, lecz również jako czynnik wpływający na bezpieczeństwo informacyjne Polski.