Niemcy zaostrzają politykę wizową wobec naukowców i studentów z Chin
#Niemcy #Chiny #studenci #nauka #wizy #szpiegostwo #rządMerza
Według danych zebranych przez niemieckie media Ministerstwo Spraw Zagranicznych Niemiec w 2025 r. odrzuciło ok. 200 wniosków wizowych złożonych przez chińskich naukowców posiadających stopień doktora oraz odmówiło wiz dla podobnej liczby studentów z Chin. Oznacza to – w porównaniu z poprzednimi latami – wzrost liczby negatywnie rozpatrzonych wniosków z Chin. W przypadku naukowców z większości innych państw – z wyjątkiem Iranu – strona niemiecka odmawia wjazdu sporadycznie. Resort niemieckiej dyplomacji odrzucił prośbę o komentarz w tej sprawie, podkreślając, że każdy wniosek rozpatrywany jest indywidualnie.
Wymiana akademicka Niemiec z Chinami nadal jednak funkcjonuje dynamicznie, a znaczna większość wniosków jest wciąż rozpatrywana pozytywnie: wizy umożliwiające pobyt akademicki otrzymało w 2025 r. ok. 2100 badaczy oraz 8800 studentów. Wprowadzane przez władze Niemiec ograniczenia dotyczą przede wszystkim obszarów badań zidentyfikowanych jako wrażliwe, np. lotnictwa i kosmonautyki, techniki automatyzacji, półprzewodników, biotechnologii, technologii kwantowych czy technologii militarnych.
Obawy związane są nie tylko z ewentualną działalnością szpiegowską realizowaną przez chińskich badaczy i studentów, ale także z zobowiązaniem obywateli Chin do współpracy ze służbami na podstawie chińskiej ustawy o wywiadzie narodowym z 2017 r. Po powrocie obywateli Chin z pobytu badawczego istnieje ryzyko przekazywania zdobytej za granicą wiedzy chińskim władzom czy armii. Dlatego w ramach procedury wizowej niemieckie MSZ wraz ze służbami bezpieczeństwa, głównie Federalnym Urzędem Ochrony Konstytucji, dokonują oceny kandydatów, zwłaszcza związanych z uczelniami o profilu wojskowym lub ściśle powiązanych z władzami ChRL (np. uniwersytety z grupy „Seven Sons of National Defence”).
Zaostrzenie niemieckiej polityki wizowej wobec naukowców i studentów z Chin pokazuje, że niemiecki de-risking dotyczy nie tylko handlu, inwestycji czy ochrony infrastruktury, ale też przepływu ludzi i wiedzy w ramach wymiany naukowej. Rząd Friedricha Merza od początku kadencji koncentruje się na aspektach bezpieczeństwa ekonomicznego i redukowaniu ryzykownych zależności. Potwierdzeniem tego było powołanie w listopadzie 2025 r. specjalnej komisji w Bundestagu, zajmującej się kwestiami bezpieczeństwa w relacjach gospodarczych Niemiec z Chinami. Z kolei wzmocnieniu bezpieczeństwa w obszarze wymiany naukowej przy jednoczesnym zachowaniu możliwości jej pogłębiania ma służyć utworzenie jesienią 2026 r. „narodowej platformy bezpieczeństwa badań” przy Federalnym Ministerstwie Badań, Technologii i Przestrzeni Kosmicznej. (T. Morozowski)
