Niemieckie opinie o pierwszej encyklice Leona XIV
#LeonXIV #papież #encyklika #MagnificaHumanitas #AI #rewolucjacyfrowa
Ogłoszona 25 maja 2026 r. pierwsza encyklika papieża Leona XIV – Magnifica humanitas („Wspaniałe człowieczeństwo”) – poświęcona jest kwestii rewolucji cyfrowej. Trafia więc w centrum dyskusji o podmiotowości człowieka i etycznych kontekstach wykorzystania dynamicznie rozwijanych technologii, upominając się o sprawiedliwy udział w efektach tego postępu dla wszystkich, a także ostrzegając przed ich konsekwencjami. Na te elementy encykliki zwracają uwagę niemieccy komentatorzy.
Doceniając dokonujący się na naszych oczach postęp ludzkiego geniuszu, Magnifica humanitas stanowczo przypomina, że jego owoce nie są własnością nielicznych, lecz służą powszechnemu rozwojowi i wyrównywaniu szans, zwłaszcza w odniesieniu do ludzi słabszych, ubogich czy marginalizowanych. Papież zwraca uwagę na zmieniające się relacje międzynarodowe, w których miejsce państw zajmują wielkie koncerny wpływające na możliwości rozwoju gospodarczego czy zakres i formy wykorzystania bogactw naturalnych.
Podczas prezentacji encykliki Leon XIV wezwał do „rozbrojenia” sztucznej inteligencji, świadomie podkreślając potrzebę jej wykorzystania zgodnie z imperatywem solidarności i braterstwa, a nie napięć, konfliktów i powiększania dzielących ludzkość różnic bytowych. Jak zauważył, dynamicznie rozwijana technika sama w sobie ma charakter neutralny, a zagrożeniem bądź szansą rozwoju staje się w zależności od sposobu jej wykorzystania: „Każda technologia, która ułatwia uderzenie bez oglądania twarzy drugiej osoby, obniża moralny próg konfliktu”. Według papieża AI nie będzie moralna, jeśli o kryteriach tej moralności decydować będą nieliczni.
Wyzwania epoki sztucznej inteligencji są osią, wokół której encyklika skupia również uwagę na aktualnych problemach wojen i kryzysów, ubóstwa i przymusowej migracji, niesprawiedliwej eksploatacji zasobów, nowych form zniewolenia jednostek oraz całych narodów, a także kryzysu komunikacji. Papież protestuje przeciwko próbom podważenia dorobku sytemu międzynarodowej ochrony praw człowieka i postuluje przeprowadzenie przez ONZ reform zmierzających ku dobru wspólnemu, a także odejście od koncepcji wojny sprawiedliwej, ściśle zawężając ją do prawa do samoobrony.
Na te wątki dokumentu zwrócono uwagę w niemieckiej prasie, gdzie obficie cytuje się i komentuje fragmenty Magnifica humanitas, stwierdzając np., że jest to „ostrzeżenie przed ryzykiem stwarzanym przez AI”. W „Die Zeit” przytoczono m.in. pierwsze, bardzo wymowne zdanie z encykliki: „Wielka ludzkość stworzona przez Boga stoi dziś przed decydującym wyborem: albo wzniesie nową Wieżę Babel, albo zbuduje miasto, w którym Bóg i ludzkość mieszkają razem”. W ujęciu autora artykułu te słowa to wielkie memento dla ludzkości w okresie „epokowej zmiany” („Epochenwandel”).
Cytuje się także wypowiedź biskupa Heinera Wilmera, przewodniczącego Niemieckiej Konferencji Biskupów, który nazwał encyklikę Leona XIV „przełomowym dokumentem, który dokładnie analizuje teraźniejszość według zasad katolickiej nauki społecznej i oferuje wskazówki na przyszłość”. Również jego zdaniem „encyklika pojawia się w odpowiednim momencie, w świecie pogrążonym w głębokiej przemianie”. (N. Jackowska)
https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html
