Wokół 36. rocznicy zajęcia centrali Stasi w Berlinie
#Berlin #opanowaniecentraliStasi #36.rocznica #znaczenie #ArchiwumAktStasi #Weimer
Niemcy upamiętniły 36. rocznicę wydarzeń związanych z centralą Ministerstwa Bezpieczeństwa, czyli okrytej złą sławą Stasi. Obywatele istniejącej jeszcze NRD 15 stycznia 1990 r. opanowali siedzibę tej wschodnioniemieckiej służby bezpieczeństwa w Berlinie-Lichtenbergu, przy Normannenstraße, przejmując jej bogatą dokumentację. Był to ważny punkt przemian dokonujących się w Niemczech Wschodnich na przełomie lat 1989/1990, prowadzących do odbudowy jednej państwowości niemieckiej.
Z tej okazji Archiwum Federalne wspólnie ze Stowarzyszeniem im. Roberta Havemanna (Robert-Havemann-Gesellschaft), Komitetem Obywatelskim 15 Stycznia (Bürgerkomitee 15. Januar) oraz związkiem skupiającym ofiary władzy komunistycznej (Union der Opferverbände kommunistischer Gewaltherrschaft) zorganizowały tzw. Dzień Akcji, którego motto brzmiało: „Kronika jednej nocy”. Program obejmował m.in. projekcje filmowe, zwiedzanie terenu dawnej centrali Stasi, dyskusje panelowe. Przy okazji odtwarzano wydarzenia pamiętnego stycznia 1990 r., ukazując je w kontekście historycznym. Szturm na centralę Stasi uchodzi za wyjątkowe doświadczenie historyczne: w wyniku desperackiej, ale bezkrwawej akcji społeczeństwa obywatelskiego wschodnioniemiecki aparat bezpieczeństwa został pozbawiony władzy, a jego akta udostępniono opinii publicznej.
Podkreślając znaczenie tamtych wydarzeń, minister stanu ds. kultury i mediów Wolfram Weimer przypomniał zaangażowanie obywateli NRD, którzy chcieli zapobiec niszczeniu ważnych dowodów wieloletniego terroru Stasi. Weimer nazwał ten moment „aktem samouwolnienia” i ostatecznym pokonaniem dyktatury. Podziękował przy okazji wszystkim, którzy wykazując ogromną odwagę, aktywnie uczestniczyli w tych wydarzeniach. Jego zdaniem opanowanie centrali Stasi położyło podwaliny pod późniejsze rozliczanie dyktatury komunistycznej.
Weimer dowodził, że konsekwentny rozrachunek z bezprawiem tamtych czasów, a także przekazywanie wiedzy o historii dyktatury, zwłaszcza młodym ludziom, mają dzisiaj ogromne znaczenie. Są ważne dla budowania lepszej przyszłości, w której będzie się dalej liczyła „wolność, demokracja i godność”. Dlatego Archiwum Akt Stasi stanowi obecnie centralną część kultury pamięci. Jest nie tylko wyrazem uznania dla ofiar, ale też przestrogą dla przyszłych pokoleń.
Obecnie w miejscu dawnego Ministerstwa Bezpieczeństwa znajduje się Archiwum Federalne, które prowadząc badania naukowe czy działalność edukacyjną i informacyjną, wnosi wkład w proces rozliczania się z bezprawiem czasu dyktatury komunistycznej. Dzięki temu miliony osób mogły zajrzeć do swych akt i zapoznać się z procesem ich szpiegowania, naruszaniem ich sfery prywatnej. Wiele ofiar mogło też dochodzić swych praw. Niektórzy komentatorzy wskazują, że powszechna dostępność akt Stasi jest uważana na arenie międzynarodowej za przykład transparentnego rozliczania się z uciskiem i przemocą stosowanymi przez państwo. (M. Wagińska-Marzec)
