Brak decyzji w sprawie projektu myśliwca FCAS
#FCAS #Niemcy #Francja #chmurabojowa #impasdecyzyjny
Na ostatnim w ubiegłym roku szczycie Unii Europejskiej, 17-19 grudnia 2025 r., mimo zapowiedzi nie zapadła decyzja dotycząca projektu myśliwca Future Combat Air System (FCAS). Prawdopodobnie nie podjęto nawet rozmów na ten temat. W tej sytuacji dalsze losy przedsięwzięcia pozostają niepewne, a szanse na jego realizację w pierwotnym kształcie stają się coraz mniejsze.
Zgodnie z deklaracją niemieckiego ministra obrony Borisa Pistoriusa z lipca 2024 r. decyzja miała zapaść do końca 2025 r. (na ten temat pisano tutaj). Jak poinformował rzecznik niemieckiego rządu Stefan Kornelius, „w tej chwili nie można podać nowej daty podjęcia decyzji”. Zwrócił on uwagę, że nie rozmawiano na temat projektu FCAS, ponieważ szczyt UE został zdominowany przez kwestie związane z obecną sytuacją międzynarodową oraz koniecznością wypracowania modelu dalszego finansowania Ukrainy.
Z jednej strony argument ten można uznać za rzeczywistą przyczynę odłożenia decyzji w czasie. Z drugiej jednak strony należy zauważyć, że wobec trwającej od kilkunastu miesięcy rozbieżności zdań dotyczącej podziału prac w ramach projektu oraz finalnego kształtu maszyny, użycie takiej argumentacji mogło stanowić wygodną wymówkę dla przedstawicieli Niemiec, Francji i Hiszpanii w obliczu wciąż nierozwiązanego sporu.
Wraz z przedłużającym się procesem decyzyjnym w przestrzeni medialnej pojawiają się spekulacje w związku z dalszymi losami projektu. Najczęściej wskazuje się na wariant zakładający ograniczenie współpracy do stworzenia tzw. „chmury bojowej” oraz równoległe opracowanie dwóch odrębnych samolotów (na ten temat pisano tutaj). Rozwiązanie to mogłoby doprowadzić do zakończenia sporu, jednak wiązałoby się to z dodatkowymi kosztami oraz utrudniałoby eksport z uwagi na pojawienie się dwóch różnych konstrukcji. Innym możliwym scenariuszem opisanym w mediach byłoby przejście Niemiec do konkurencyjnego projektu - Global Combat Air Programme, realizowanego przez Wielką Brytanię, Włochy oraz Japonię. Należy przy tym zauważyć, że taki krok mógłby spowodować pogorszenie relacji między Niemcami a Francją.
Obecny stan projektu FCAS w pewnym stopniu przypomina sytuację, która miała miejsce podczas wcześniejszej próby opracowania wspólnego europejskiego samolotu przez Niemcy, Francję i Wielką Brytanię, realizowanej w ramach projektu European Combat Aircraft. Wówczas, podobnie jak w przypadku FCAS, wspólny program nie został ukończony m.in. z powodu rozbieżnych wymagań poszczególnych państw dotyczących kształtu nowej konstrukcji oraz dążeń Francji do dominującej roli w pracach. W konsekwencji doprowadziło to do opracowania przez stronę francuską własnego myśliwca Dassault Rafale oraz stworzenia przez konsorcjum z udziałem Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch i Hiszpanii samolotu Eurofighter. Biorąc pod uwagę obecne problemy związane z projektem FCAS oraz utrzymujący się impas decyzyjny, można stwierdzić, że przedsięwzięcie to z coraz większym prawdopodobieństwem zmierza w podobnym kierunku, co jego poprzednik. (S. Olszewski)
